De Engelsen kunnen niet zonder thee. Ze staan er mee op en gaan er mee naar bed. De hoogste vertegenwoordiger van het land, de Koningin, vraagt bij een bezoekje in tegenstelling tot andere landenvertegenwoordigers om een kopje thee. Engeland is dan ook het land van de eerste papieren theezakjes en de sterke theemelanges, gecombineerd met melk en melkproducten, zoals clotted cream bij de teabreak rond vier uur ’s middags.

De afternoon tea is een nationale gewoonte. Vroeger werd het gezien als een gelegenheid voor de hogere en de middenklasse, tegenwoordig zet elke Engelsman een kopje thee en krijgt daarmee mensen over de vloer. Het gaf een familie een bepaald aanzien. De thee werd dan ook geserveerd in de meest luxueuze serviezen, de mannen waren gehuld in de meest strakke kostuums en de dames droegen chique hoeden.

Met bijzondere gelegenheden doen Engelsen zich graag te goed aan sandwiches, cakes, scones met jam en room. De traditie van afternoontea wordt graag in ere gehouden. Het heeft iets feestelijks en is geschikt voor kleine gezelschappen. Zelfs al komt de buurvrouw op bezoek, dan wordt haar al een lekkernij voorgeschoteld die bij de thee hoort. Een typisch theekransje dus. Theetijd was voor het maken van nieuwe vrienden, om te roddelen of voor het plannen van tea-parties. Nu is teatime een moment van ontspanning, of een traditie die niet meer is weg te stoppen.

Tegenwoordig is er niet meer zoveel tijd voor de echte tea-parties, die op een middag twee à drie keer gehouden werd, maar verloren is de traditie niet. De Engelse tea time en vooral de high tea heeft zijn opmars gemaakt in Europese landen. In diverse Amsterdamse restaurants worden elke zondag high tea-brunches gehouden.

De typisch Engelse theemelanges zijn tegenwoordig overal verkrijgbaar. Nu zijn er in de Dapperbuurt niet veel restaurants die afternoon tea serveren, maar Engelse melanges zijn bijna bij elke supermarkt op de hoek van de straat te koop. Zelfs de grote supermarktketens hebben hun eigen blend in huismerkvorm.

Mevrouw Van Olst woont in Amsterdam Oost en is 84 jaar. “Ik drink altijd ’s ochtends en ’s middags een kopje thee met de buurvrouw. Dat is de Engelse thee van Douwe Egberts, die ik om de hoek bij de supermarkt haal. Dat is de meest gangbare thee vind ik, gewoon simpel, maar nog steeds erg lekker. Variëren doe ik niet. Dat doe ik wel met de koekjes die ik erbij eet.”

Engelse thee wordt als melanges gedronken, de zogeheten blends. Ze worden Breakfast tea genoemd, afternoon tea of gewoon Engelse melange genoemd en steeds met melk en een of twee klontjes suiker gedronken. De thee wordt in de theepot gedaan en met een zeefje gefilterd. In de namiddag, rond vier uur, is het teatime, wat inhoudt dat naast twee soorten thee muffins, scones en gebakjes genuttigd worden. Naast afternoon tea is er de high tea, een degelijke maaltijd rond zessen met simpele gerechten, zoals ham, kaas, bacon and eggs, tomaatjes, brood, jam en thee.

De rol van thee in China ligt dan anders dan in Marokko of Engeland. Vaak wordt thee gezien als medicijn. Maar ook als drank die je lichaam reinigt en goed doorspoelt. Het sociale aspect van theedrinken in de Marokkaanse en Engelse cultuur is niet terug te vinden in de Chinese cultuur. Wel drinken Chinezen meer thee. Zelfs wanneer Chinezen onderweg zijn drinken ze thee vanuit een plastieken bidon die ze van huis hebben meegenomen! Of de thee dan al koud is maakt niets uit. Het is duidelijk dat Chinezen thee zien als een essentieel onderdeel van hun voeding. De sociale cohesie die daarmee gepaard gaat is bijzaak. In de Chinese buurt in Amsterdam West is de Oosterse theetraditie ook nog terug te vinden. Je vindt er diverse winkeltjes met Chinese producten, waaronder thee. Thee in allerlei soorten en voor een zeer lage prijs!

China is immers de bakermat van de thee. Niet alleen wordt de thee hier al eeuwen verbouwd, maar de ontdekking van thee bracht een omwenteling teweeg in de levensstijl van de Chinezen. Thee was het moment van de dag. En tot op de dag van vandaag wordt theedrinken nog steeds in het dagelijkse ritme ingelast. Tijdens de Táng Dynastie (618-907) was er sprake van een echte theecultuur. Men voegde eten toe aan de thee en zo diende men de thee op als soep. Thee werd niet alleen gedronken om wakker te blijven of maagklachten tegen te gaan, maar vooral voor mensen die op een luxueuze manier van het leven wisten te genieten. Het hof en de keizer stelden speciale theetributen in en selecteerde streken waar thee verbouwd moest worden. Tijd om thee te drinken was er genoeg.

Theedrinken was echter gebonden aan tal van handelingen. Niet alleen de keuze van het water was belangrijk, maar ook het thee zetten werd aan iemand uitbesteed en de keuze van het servies was belangrijk. Tegenwoordig heeft thee niet meer zo´n aanzien en wordt het door iedereen gedronken. In andere multiculturele wijken in Nederland dan de Dapperbuurt komen ze steeds meer op: Chinese theehuizen, waar de klant zelf kan kiezen welke thee hij wil. Een voorbeeld is de Chinese wijk in Amsterdam West, waar niet alleen vele theehuisjes te vinden zijn, maar ook winkeltjes waar pure Chinese thee wordt verkocht.

In Beijing is zo’n theehuis op elke hoek van de straat te vinden. In die theelokalen zijn werkelijk honderden soorten thee verzameld. Ze zijn verkrijgbaar in zakjes en in losse vorm. In zo’n theehuis staan enkele tafeltjes, waar de theedrinker zijn tijd kan nemen voor zijn hete drank. Dat bleef dan niet bij een kop. Bestel een kop thee bij de Chinees en je kunt er van uitgaan dat je een hele pot krijgt waar wel drie a vier koppen thee uit kunnen. Zo ook in de theehuizen. Ga er maar van uit dat een Chinees er wel een uur over kan doen!

Jun Mai is een Chinese jongen van 20 uit Amsterdam. De theetraditie vanuit zijn vaderland heeft hij meegenomen naar Nederland. “Ik drink elke dag thee. Wanneer ik op sta zet ik een kan Chinese thee en dat drink ik met mijn broertjes en zusjes op. Op school koop ik ook vaak thee, maar meestal is komt de thee uit een theezakje, bah. Dat is niet de thee die ik thuis drink. Daar stop ik de thee los in een theepot zodat de smaak niet te snel verloren gaat. Pure thee is veel sterker van smaak en volgens mijn ouders ook veel beter voor je. Als ik laat in de middag thuiskom van school drinken we weer thee met zijn allen. Thee is het lekkerst vlak voor de maaltijd. Dat doe ik elke dag. Ik zou niet zonder kunnen.”

Chinezen drinken voornamelijk oolongthee. Ze schenken de thee vaak in een plastieken thermosfles, zodat ze thee kunnen drinken wanneer ze onderweg zijn, of het wordt thuis of in een theehuis gedronken. Vaak worden er orchideebloemen aan het oolongaftreksel toegevoegd. De theeblaadjes drijven los in de pot of in het kopje rond, zodat de smaak goed behouden blijft en het aroma goed los komt.
Lu Yu is een Chinese man die nog vaak wordt afgebeeld op theeverpakkingen of in theehuizen. Tijdens de dybastie ging hij de gescheidenis in als ‘theegod’. Hij stelde theeplantages op en stelde regels vast voor het drinken van thee. Lu Yu symboliseert het belang van thee in China.